Ekrem Çulfa Website Konuşmacı Tv Konuk Medya Yazar Aile Evlilik Çift Danışmanı Yaşam Koçu Öğrenci Koçu Tavsiye Öneri Teşekkür Şikayet Teklif Adres Telefon Kroki Seda T. İstanbul Esenler Fotoğrafçı – Armut.com
  • Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/EkremCulfa
  • https://www.twitter.com/drekremculfa

Ekrem Çulfa Aile Evlilik Çift Danışmanı                  Tel: 0533 373 81 23  E-Posta:ekremculfa@gmail.com

Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam49
Toplam Ziyaret1151457
Üyelik Girişi
Köşe Yazıları
Aile Evlilik Çift Danışmanı Ekrem Çulfa 05057675885
Narsist Kişiler İş Yaşamımızı Nasıl Sabote Ediyorlar ?

Çocuk Ergen Psikologu 05333738123
Gold Suggestions in Child Adolescent Education

Çocuk Ergen Yetişkin Psikoloğu 05333738123
ÇOCUKLAR NEDEN TIRNAKLARINI YERLER? ÇOCUKLARDA TIRNAK YEMENİN NEDENLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

çocuk gelişim uzmanı Suzan SEVİNDİK
ÇOCUKLAR NEYİ UNUTMAZ

Ebru Uzunboy
NEDEN AİLE DANIŞMANI?

İstanbul Aile Danışmanı Sevinç Bakan Kılıç 05057675885
SINAV KAYGISI Sınav kaygısı; sınav sırasında önceki öğrenmelerin etkili bir şekilde kullanılıp, başa

İstanbul Anadolu Yakası Psikologlar Pedagoglar
SPESİFİK FOBİ

İstanbul Psikolog Pedagog Üsküdar Kadıköy 05057675885
Yargıtay'dan #boşanmış #babaları kızdıracak #çocuk kararı!

NLP Uzmanı; Mentör, Navigatör, Restoratör ŞEMS TERLAN
KARAR ÂNI

Psikolog Esra Çakır 05333738123
Aile İçi Şiddet

Psikolojik Danışman Tuğba Tari 05057675885
ÇEVRİMİÇİ (ONLİNE) PSİKOLOJİK DANIŞMA NE ZAMAN VE HANGİ DURUMLARDA YARARLI ?

Sosyolog Psikolog Büşra Gümüş 05333738123
İnsan Doğasında Bencil Midir?

Uzman Klinik Psikolog Hatice Büşra Kara 05557493919
İNTERNET BAĞIMLILIĞI

Uzman Klinik Psikolog Pedagog Randevu Telefon numarası 05333738123
Narsistik Kişilik Bozukluğuna Yaklaşım

Uzman Klinik Psikolog Sabiha Sabiha Işık 0530 122 11 02
Antisosyal Kişilik Bozukluğu

Uzman Psikolog Sinem Sayışman 0505 767 5885
MOLA VERMENDE BİR SORUN YOK

Ekrem Çulfa Instagram
Ekrem Çulfa Twitter
Site Haritası
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar18.597318.6718
Euro19.586619.6651
Hava Durumu
Saat
Uzman Klinik Psikolog Hatice Büşra Kara 05557493919
busra.kara@icloud.com
C KÜMESİ KİŞİLİK BOZUKLUKLARI
23/05/2021

 

KAÇINGAN (ÇEKİNGEN) KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Kaçıngan kişilik bozukluğu olan kişilerde aşırı sosyal ket vurma ve içedönüklük görülmekte ve bu da yaşam boyu sınırlı sosyal ilişki ve sosyal etkileşime girme isteksizliği örüntüsünü doğurmaktadır. Eleştiri ve reddedilmeye aşırı duyarlı olmaları ve bu yöndeki korkuları nedeniyle insanlardan uzak kalmakta, yine de sevecenliği özlemekte ve genellikle yalnız olmakta ve sıkılmaktadırlar. Şizoid kişilerin aksine, kaçıngan kişilik bozukluğu olanlar yalnızlıklarından zevk almamakta, başka insanlarla rahat ilişki kuramamaları akut kaygıya neden olmakta ve düşük benlik değeri ve aşırı benlik bilinci buna eşlik etmektedir. Sonuç olarak da genellikle depresyon ortaya çıkmaktadır. Beceriksizlik ve sosyal açıdan yetersizlik, kaçıngan kişilik bozukluğundaki en baskın iki duygu olmaktadır. Buna ek olarak, bu bozukluğu olan insanlar birçok yeni durum ve duygu karşısında genelleştirilmiş çekingenlik ve kaçınma sergilemekte ve aynı zamanda zevk alma duygularında da eksiklik olmaktadır.

Şizoid kişilik bozukluğu olan yalnız kişi ile kaçıngan yalnız kişi arasındaki fark, kaçıngan kişilik bozukluğu olan bireylerin utangaç, güvensiz ve eleştiriye aşırı duyarlı olmaları, şizoid kişilik bozukluğu olan bireylerin ise kendini beğenmiş, soğuk ve eleştiriye görece kayıtsız olmalarıdır. Kaçıngan kişiliği olanlar kişiler arası teması arzulasalar da reddedilme korkusu nedeniyle bundan kaçınmakta, buna karşılık şizoid sosyal ilişkiler kurma isteğinden ve yeteneğinden yoksun olmaktadır. Bundan daha az belirgin olan diğer bir farklılık ise kaçıngan kişilik bozukluğu ile genelleştirilmiş sosyal fobi arasında görülmektedir. Bu iki bozukluk arasında önemli çakışmalar olduğu bilinmektedir.

Bazı araştırmalara göre kaçıngan kişiliğin kökeni, bebek ve çocuğu yeni ve karmaşık durumlar karşısında utangaç ve ketlenmiş kalmaya yönelten ve doğuştan gelen bir ‘ketlenmiş’ mizaç yapısından kaynaklanabilmektedir. Bir ikiz çalışmasında, kaçıngan kişilik bozukluğunda öne çıkan ayırıcı özelliklerde ortalama genetik etki bulunduğu ve kaçıngan kişilik bozukluğunda da sosyal fobide olduğu gibi, en azından kısmen, genetik incinebilirliğin söz konusu olduğu görülmektedir. Ayrıca, kaçıngan kişilik bozukluğunda öne çıkan olumsuz değerlendirme korkusu kısmen kalıtsal olmaktadır. İçedönüklük ve nörotisizm düzeyler de yüksek olmakta ve bunlar da kısmen kalıtsal olmaktadır. Bu genetik ve biyolojik temelli ketlenmiş mizaç, özellikle sevecen olmayan anne babaları tarafından duygusal taciz, reddedilme ve aşağılanmaya uğrayan çocuklarda kaçıngan kişilik bozukluğu yaratan bir diyateze neden olabilmektedir.

BAĞIMLI KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Bağımlı kişilik bozukluğu olan bireylerde aşırı ilgilenilme gereksinimi görülmekte ve bu da kopamayan ve boyun eğen bir davranış örüntüsüne yol açmaktadır. Bu kişilerde aynı zamanda ayrılık olasılığına ya da bazen yalnızca tek başına kalma gerekliliğine karşı kendini yetersiz görmeden kaynaklanan akut bir korku gözlemlenmektedir. Bu bireyler genellikle yaşamlarını başkalarının çevresinde kurmakta ve bu insanların ilgisini yitirmemek için kendi gereksinim ve görüşlerinden feragat etmektedirler. Bu nedenle eş bulmada seçici davranmayabilmektedirler. Genellikle, desteklerini kaybetmekten korktukları için başkalarına gereğine uygun bir şekilde öfke gösterememekte ve bu da bağımlı kişiliği olanların psikolojik ya da fiziksel istismar olan ilişkilerden kopamayabilecekleri anlamına gelmektedir. Kendilerine güvenmedikleri ve çaresiz hissettikleri için, aslında iyi çalışma becerileri ve diğer yetenekleri gelişmiş olsa bile, fazlasıyla tavsiye ve güven verme olmaksızın basit, gündelik kararları almada bile büyük güçlük çekmektedirler. Kendi başlarına kalmak zorunda olmadıkları sürece iyi bir işleyiş sergileyebilmektedirler.

Tahminlere göre nüfustaki bağımlı kişilik bozukluğu oranı %1,5’tir ve kadınlar arasında, erkeklere oranla daha sık görülmektedir. Bu cinsiyet farklılığı, tanı koymadaki cinsel yanlılıklardan değil, bağımlı kişilik bozukluğunda ön plana çıkan nörotisizm ve anlaşılabilirlik gibi belirli ayırıcı kişilik özelliklerine kadınlarda daha sık rastlanıyor olmasıdır. Bağımlı kişilik bozukluğu olan insanlarda eşzamanlı duygu durumu ve kaygı bozuklukları tanısına rastlanması oldukça sık rastlanan bir durum olmaktadır.

Bağımlı kişilik bozukluğunun bazı özellikleri borderline, histriyonik ve kaçıngan kişilik bozukluklarının özellikleri ile örtüşmekte, ancak farklılıklar da söz konusu olmaktadır. Örneğin hem borderline hem de bağımlı kişilik bozukluğunda terk edilme korkusu görülmektedir. Buna karşılık, genellikle yoğun ve fırtınalı ilişkiler yaşayan sınırda kişilik terk edilme gerçekleştiğinde boşluk ve hiddetli öfke hissederken, bağımlı kişilik başlangıçta boyun eğme ve yatıştırma tepkilerini gösterdikten sonra acilen yeni bir ilişki arayışına girişmektedir. Hem histriyonik hem de bağımlı kişiliklerde güvence ve onaylanma gereksinimi yüksek olmakta, anca histriyonik kişilik çok daha girişken ve gösterişli olmakta, dikkati etkin olarak talep ederken, bağımlı kişilik daha yüksek başlı olmakta ve kendini geri planda tutmaktadır. Bağımlı ve kaçıngan kişilikleri birbirinden ayırt etmek zor olabilmektedir. Bağımlı kişiler yalnız olduklarında kendilerini yetersiz hissettikleri ve ilgilenilme gereksinimi duydukları için ilişkilerden kopmada zorlanmakta, buna karşılık, kaçıngan kişiler ilişki kurmada güçlük çekmektedirler. Bunun sebebi, aşağılayıcı olacak eleştiri ve reddedilmeden korkuyor olmalarıdır.

Bağımlı kişilik bozukluğunda görülen nörotisizm ve anlaşılabilirlik gibi diğer bazı kişilik özellikleri de genetik nitelik sergilemektedir. Özellikle genetik temelli olarak bağımlı ve kaygılı olma eğilimindeki kişiler, otoriter ve aşırı korumacı (çocuğun özerklik ve bireyleşmesini desteklemeyen, bağımlı davranışı teşvik eden) anne babadan olumsuz etkilenebilmektedirler. Bu durum çocuğun kendi iyiliği için başkalarına bel bağlaması gerektiği ve tek başına yetersiz olduğu inancını doğurabilmektedir. Bu kişilerin temel uyumsuz şemaları zayıflık ve yeterlilik ve hayatta kalmak için başkalarına gereksinim duyma inançlarını içermektedir. Örneğin, ‘Tamamen çaresizim’ ve ‘Yanımda yeterli biri olmadıkça elimden bir şey gelmez’.

OBSESİF-KOMPULSİF KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Mükemmeliyetçilik, düzeni ve denetimi sağlama konusunda endişelenme obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu (OKKB) olan bireylerin karakteristik özelliğidir. Zihinsel ve kişiler arası denetimi endişeleri kısmen kurallara, düzene ve çizelgelere fazlasıyla dikkat etmeleri şeklinde kendini göstermektedir. Hata yapmamak için ellerindeki işe aşırı dikkatle yaklaşmakta, ancak genellikle önemsiz ayrıntılar üzerinde takılıp kaldıkları için zamanı kötü kullanmakta ve resmin bütününü görmekte daha fazla zorlanmaktadırlar. Bu mükemmeliyetçilik genellikle işleyişe sekte vurmakta ve ellerindeki projeyi asla tamamlayamamalarına yol açabilmektedir. Ayrıca zevk için yapılan etkinliklere hiç zaman ayırmayacak derecede kendilerini işe adama eğilimde olmakta ve rahatlayıp yalnızca eğlenmek için bir şeyler yapmakta zorlanmaktadırlar. Kişiler arası düzeyde ise görevleri başkalarına aktarma zorlanmakta ve oldukça katı, inatçı ve soğuk davranmakta ve dışarıdan da bu şekilde algılanmaktadırlar. Görevlendirme isteksizliğinin yanı sıra katılık ve inatçılığın OKKB’de en yaygın ve istikrarlı özellikler olduğu bilinmektedir.

OKKB olan kişilerde, I. Eksen Obsesif Kompulsif Bozukluğun aksine aşırı kaygı ve rahatsızlık kaynağı olan gerçek obsesyon ya da kompulsif ritüeller olmaması önemli bir noktadır. OKKB olan kişilerin yaşam tarzları aşırı itinalı, esnek olmayan, mükemmeliyetçi özellikler sergilemektedir. Obsesif kompulsif bozukluğu olan hastaların yalnızca %20’sinde eş zamanlı OKKB tanısına rastlanmaktadır. Bu da aynı zamanda OKKB gösteren panik bozukluğu hastalarının oranından önemli bir farklılık teşkil etmemektedir.

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğunun bazı özellikleri narsistik, antisosyal ve şizoid kişilik bozukluklarının özellikleriyle örtüşse de ayırt edici özellikler de söz konusu olmaktadır. Örneğin, narsistik ve antisosyal kişilik bozukluğu olanlar da OKKB’nin karakteristik özelliği olan başkalarına karşı cömert olmama özelliği sergileyebilmekte; öte yandan da bu kişiler kendilerini şımartmayı severken, OKKB olanlar kendilerine karşı da cömert davranma konusunda isteksiz olmaktadırlar. Ayrıca hem şizoid hem de obsesif kompulsif kişiliklerde belirli oranda resmiyet ve sosyal kopukluk olabilmekte, ancak şizoid kişilik yakın ilişki kurma kapasitesinden yoksun olmaktadır. OKKB olan kişi başkaları ile ilişki kurmakta zorlanmaktadır. Bunun nedeni kendini işine aşırı bir şekilde adamış olması ve duygularını ifade etmekte büyük bir zorluk çekiyor olmasıdır. OKKB özelliklerinde ortalama genetik etkiye rastlanılmaktadır.

OKKB olan bireylerde aşırı düzeyde itinalılık görülmekte ve bu da işe kendini aşırı adama, mükemmeliyetçilik ve aşırı denetleyici davranışlara yol açmaktadır. Ayrıca iddiacılık özellikleri (dışa dönüklüğün bir yönü) yüksek, uyum özellikleri (anlaşılabilirliğin bir yönü) düşük olmaktadır.

 

KAYNAKÇA

Beck, A. T., Freeman, E., & Associates (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. London: The Guilford Press.

Bernstein, D., & Useda, J. D. (2007). Chapter 3: Paranoid personality disorder. In W. O’Donohue, K. Fowler, & S. Lilienfeld (Eds.), Personality disorders: Toward the DSM-5 (pp. 41–62). Los Angeles: SAGE Publications.

Grant, B. F., Hasin, D. S., Stinson, F. S., Dawson, D. A., Patricia Chou, S., June Ruan, W., & Huang, B. (2005). Co-occurrence of 12-month mood and anxiety disorders and personality disorders in the US: results from the national epidemiologic survey on alcohol and related conditions. Journal of psychiatric research39(1), 1–9.

McGlashan, T. H., Grilo, C. M., Sanislow, C. A., Ralevski, E., Morey, L. C., Gunderson, J. G., Skodol, A. E., Shea, M. T., Zanarini, M. C., Bender, D., Stout, R. L., Yen, S., & Pagano, M. (2005). Two-year prevalence and stability of individual DSM-IV criteria for schizotypal, borderline, avoidant, and obsessive-compulsive personality disorders: toward a hybrid model of axis II disorders. The American journal of psychiatry162(5), 883–889.

Lynam, D. R. y Widiger, T. A. (2007). Using a general model of personality to understand sex differences in the personality disorders. Journal of Personality Disorders, 21(6), 583-602.

Taylor, C. T., Laposa, J. M., & Alden, L. E. (2004). Is avoidant personality disorder more than just social avoidance?. Journal of personality disorders18(6), 571–594.

Widiger, T. A., & Bornstein, R. F. (2001). Histrionic, narcissistic, and dependent personality disorders. In P. B. Sutker & H. E. Adams (Eds.), Comprehensive handbook of psychopathology (3rd edn., pp. 509–531). New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers.

 

Uzman Klinik Psikolog Hatice Büşra KARA

busra.kara@icloud.com

 

 

 

 

 



252 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

İNTERNET BAĞIMLILIĞI - 11/10/2022
İnternet kullanmanın farklı avantajlar sağlamasına ek olarak kontrolsüz kullanımın da psikolojik, fiziksel ve sosyal bakımdan bir takım negatif neticelere neden olduğu bilinmektedir.
OKULA GİTMEK İSTEMEYEN ÇOCUKLARI OKULA HAZIRLAMA - 09/09/2022
Çocuklara okulu evde sevdirmeye başlamak gerekmektedir. Okuldan bahsetmeyi doğru zamanda, doğru koşullarda, çocuğunuz sıkıldığında veya evin yetersiz olduğu zamanlarda yapın ki çocuğunuz okula heveslenebilsin.
KEKEMELİK - 24/08/2022
Kekemelik, konuşmanın akıcılığındaki bozukluklar ile karakterize bir konuşma bozukluğudur.
ANNE-BABA TUTUMLARININ ÇOCUK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ - 20/07/2022
Aile, çocuğun duygusal gelişimi noktasında en önem arz eden yapıdır. Ebeveynlerin çocuk yetiştirme tarzları, çocukların cinsel, bedensel, psikososyal, bilişsel ve dilsel gelişimlerini büyük ölçüde etkilemektedir.
BİR İLİŞKİDE SÜREKLİ KENDİ İSTEDİĞİNİ YAPTIRMAK İSTEYEN BİRİYLE NASIL BAŞ EDİLEBİLİR? - 09/06/2022
İletişimde ve ilişkilerde en büyük problemlerden biri de bir tarafın sürekli kendini haklı görmesi ve sürekli her istediğini yaptırmaya çalışmasıdır.
İLİŞKİLERDE KURTARICI ROLE SAHİP OLMAK - 30/05/2022
Kurtarıcı olmak senin kendi sorumluluğunda olmamasına rağmen karşıdakinin her şeyiyle ilgili kendini sorumlu hissetmen yada onun sana bunu yüklemesidir.
OKUL ÖNCESİ DÖNEMİ ÇOCUKLARA CİNSEL EĞİTİM - 25/04/2022
Çocukların kendi fiziksel özellikleri hakkında bilgi vermek, karşı cinsten hangi açılardan farklı olduğunu aktarmak, iyi ve kötü dokunuşları ayırt edebilmesini öğretmek gerekir.
SUÇLULUK DUYGUSU - 07/04/2022
Eğer ortada bir hata varsa, suç işlendiyse veya haksızlık yapıldıysa o zaman yaşanan suçluluk duygusu çok insani ve olması gereken bir duygudur. Suçluluk duygusu olaya bağlı olarak yeri ve zamanında yaşandığında zararlı bir duygu olmamaktadır.
HAYIR DİYEMEMEK NASIL İLETİŞİM VE İLİŞKİ SORUNLARI YARATIR? - 25/03/2022
Bir insan karşısındaki kişiye hayır diyemiyorsa öncelikle neden hayır diyemediğini bulması gerekmektedir. Bu durumda ya bir beklenti vardır ya da o kişiyle ilgili korkup kaygılanılan bir şey vardır.
 Devamı