Ekrem Çulfa Website Konuşmacı Tv Konuk Medya Yazar Aile Evlilik Çift Danışmanı Yaşam Koçu Öğrenci Koçu Tavsiye Öneri Teşekkür Şikayet Teklif Adres Telefon Kroki Seda T. İstanbul Esenler Fotoğrafçı – Armut.com
  • Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/EkremCulfa
  • https://www.twitter.com/drekremculfa

Ekrem Çulfa Aile Evlilik Çift Danışmanı                  Tel: 0533 373 81 23  E-Posta:ekremculfa@gmail.com

Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam50
Toplam Ziyaret1140593
Üyelik Girişi
Ekrem Çulfa Instagram
Ekrem Çulfa Twitter
Site Haritası
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar16.634316.7010
Euro17.593417.6639
Hava Durumu
Saat
Uzman Klinik Psikolog Hatice Büşra Kara 05557493919
busra.kara@icloud.com
PANDEMİNİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ
06/06/2021

 

Çağımızın en büyük küresel sorunlarından biri olan doğal afetler, gün geçtikçe daha çok insanın etkilenmesine neden olmaktadır. Afetler, toplumun tamamını ya da bir kesimini fiziksel, ekonomik ve sosyal açıdan etkileyerek rutin hayatı durduran veya değiştiren, insanlığın baş etmede yetersiz kalabildiği doğa, teknoloji ya da insan kaynaklı olaylardır. Dünyada görülen beş tip afet vardır: Jeolojik afetler, Klimatik Afetler, Biyolojik Afetler, Sosyal Afetler ve Teknolojik Afetler. Afetler hem bireyi hem de toplumu ekonomik, sosyal ve psikolojik olmak üzere farklı boyutlarda etkilemekle birlikte çeşitli kriz durumları oluşturmaktadır. Afet sonrası ortaya çıkan kriz, doğrudan bireyi ya da dolaylı olarak içinde bulunduğu küçük grupları etkileyerek olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Afet sonrası oluşan ve acil olarak psikolojik destek gerektiren olaylar kriz olarak tanımlanabilmektedir. Kriz ortamları travmaları tetiklemekle beraber her bireyi aynı yoğunlukta etkilememektedir. Psikolojik tepkiler afetin şiddetine, kişinin afet öncesi yaşam deneyimine ve kişilik özelliklerine göre değişiklik göstermektedir.

Afet sonrası yaşanan ilk aşama akut dönemdir ve bu aşamada bireylerde fizyolojik uyarılma, mantıklı düşünememe, yaşananların gerçek olduğuna inanmama ile öfke, gerginlik, suçluluk, çaresizlik, korku, üzüntü ve endişe gibi duygular, davranışsal olarak aşırı bir uyarılmışlık durumu, yerinde durmama, içki/sigara kullanımında artış, uyku problemleri ve iştahta değişiklikler gözlenebilmektedir. Dikkat ve bellek ile ilgili sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Afetlerle ilgili tekrarlayan düşünceler ve imgeler gözlenebilmektedir. Afet sonrası ikinci aşama afetzedenin afetle ilgili her türlü uyarandan kaçındığı tepki aşamasıdır. Gerginlik, huzursuzluk, korku gibi duygular ve depresyon yaşanabilmektedir. Afetzedeler kendilerini yalnız hissedebilmektedirler. Gördükleri rüyalar ve kabuslar onları rahatsız edebilmektedir. Birey, çevresindekiler zarar gördüğü ve kendisine bir şey olmadığı için suçluluk hissedebilmektedir. Afet sonrası üçüncü ve son aşama iyileşme aşamasıdır. Afete verilen tepkiler azalmaktadır. Birey günlük hayatla ilgilenmeye, gelecek planları yapmaya başlamakta ve duygusal açıdan da toparlanmaktadır. Bazı bireyler diğerlerine göre afetlerden daha ağır bir psikolojik etki görebilmektedir. Afetler bazı bireylerde ruhsal hastalıkların başlamasına veya bireylerin ruhsal rahatsızlıklarının nüksetmesine yol açabilmektedir.

Salgın hastalıklar toplumda çeşitli psikolojik sorunlara yol açabilmektedir. Epidemi, pandemi gibi durumlar beraberlerinde izolasyonları, karantinaları, toplumsal kısıtlamaları, ekonomik etkileri, sosyal sorunları getirmektedir. Bu durumlar toplumun her kesiminde mental olarak sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Pandeminin insanların psikolojilerine ve mental sağlıklarına etkisi basit korkulardan, intihar düşüncelerine kadar genişleyebilmektedir. Daha önce gerçekleşen SARS salgını sırasında yapılan araştırmalarda depresyon, anksiyete panik atak, uykusuzluk, psikotik semptomlar, deliryum, travma sonrası stres bozukluğu ve intihar eğilimi gibi birçok durum bildirilmektedir. Covid-19’un geniş çaplı bir pandemiye dönüşmesiyle beraber, psikolojik etkilerinin de gündeme gelmesi kaçınılmaz bir hal almaktadır. Pandeminin başlarında araştırmacılar özellikle Covid-19 tanılı hastaların, bu hastaların temaslı olduğu karantina altındaki kişilerin, ateş kliniği olan hastaların, vakaların ailelerinin, yakın çevrelerinin ve sağlık çalışanlarının mental sağlığının korunması gerektiğini vurgulamaktadır. Psikolojik etkiler cinsiyet, yaş, Covid-19 ile ilgili kişisel deneyim, izolasyon süresi, medya maruziyeti, sosyal destek gibi birçok faktör ile ilişkili olduğu saptanmaktadır. Salgınların beraberinde getirdiği karantinaların insanlar üzerinde birçok olumsuz psikolojik duruma yol açtığı gösterilmektedir. Daha önceki salgınlarda karantina altına alınan bireylerle yapılan çalışmalarda depresyon, anksiyete, stres, sinirlilik, uykusuzluk, travma sonrası stres bozukluğu, mental yorgunluk gibi birçok durum bildirilmektedir. Psikolojik sıkıntıların erken tespitinin ve toplumun mental sağlık için ihtiyaçlarının belirlenmesinin, salgınlarda psikolojik müdahalelerin geliştirilmesini kolaylaştıracağı düşünülmektedir.

Fiziksel acıların yanı sıra, bu karantinanın kişisel ve nüfus düzeylerinde ruh sağlığı ve refahı üzerindeki sonuçları çok farklıdır. Ülke çapında uygulanan kitle karantinası ve kontrol kaybı gibi faktörler nedeniyle kitle histerisi, kaygı ve sıkıntı ortaya çıkmaktadır. Ailelerin ayrılmaya, hastalık sürecinin belirsizliğine, yetersiz kaynak sağlanmasına, finansal kayıplara, genellikle bir pandeminin erken safhasında medya aracılığıyla uygunsuz iletişim yoluyla büyütülen risk algısına verdiği tepkiler ile bu olumsuz psikolojik süreçleri yoğunlaştırmaktadır. Önceki salgınlar, karantinanın psikolojik etkilerinin sinirlilik, enfeksiyona yakalanma ve enfeksiyonu aile üyelerine yayma korkusu, öfke, karışıklık, hayal kırıklığı, yalnızlık, inkâr, endişe, depresyon, uykusuzluk, umutsuzluk ve intihar gibi sonuçlara ulaşabileceğini bildirmektedir.

Karantina sonrası psikolojik etkiler, önemli sosyoekonomik sıkıntı ve finansal kayıplara bağlı psikolojik belirtileri içerebilmektedir. Bir diğer çok önemli husus, karantinaya alınan insanlarla ilgili ayrımcılık, şüphe ve mahalle tarafından kaçınma, mülklere ilişkin güvensizlik, işyeri önyargısı ve salgınların kontrol altına alınmasından sonra bile sosyal olaylardan geri çekilme şeklinde damgalanma ve toplumsal ret olarak belirtilmektedir. Sağlık hizmeti sağlayıcılarının da karantinaya alınmaları ve psikolojik olarak sürekli olarak daha fazla etkilenmeleri nedeniyle halktan daha fazla damgalanma algılamaları muhtemeldir.

Çin'de yapılan çevrimiçi bir anket, Çin'in genel nüfusu arasındaki COVID-19 epidemisinin başlangıç durumu sırasında acil psikolojik tepkileri ve ilgili faktörleri incelemektedir. %16,5'i orta ila şiddetli depresif belirtiler; %28,8'i orta ila şiddetli anksiyete belirtileri ve %8,1'i orta ila şiddetli stres seviyeleri bildirmektedir. Katılımcıların çoğunun (%84,7) günün 20-24 saatini evde geçirdiklerini, %75,2'si ise COVID-19 ile ilgili aileleri için endişe taşıdığını ifade etmektedirler. Mevcut sağlık bilgisi miktarı çoğu için tatmin edici bulunmaktadır (%75,1). Kadın cinsiyeti, öğrenci durumu, spesifik fiziksel semptomlar (örneğin, kas ağrısı, baş dönmesi) ve kendi kendini puanlamış sağlık durumu gibi özellikler, salgının daha büyük psikolojik etkisi, daha yüksek stres, anksiyete ve depresyon seviyeleri ile anlamlı derecede ilişkili bulunmaktadır. Spesifik, güncel ve doğru sağlık bilgileri ile özel ihtiyati önlemler daha düşük psikolojik etki ve daha düşük stres, anksiyete ve depresyon düzeyleri ile ilişkili bulunmaktadır.

Sağlık sistemine olan inanç eksikliği, enfekte olmanın sonuçları hakkındaki korkuları arttırabilmektedir. Kaygı, koronavirüsün psikolojik etkisinde tekrar eden bir temadır.

 

KAYNAKÇA

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, https://www.afad.gov.tr/ (E.T: 17.04.2020).

Karancı, A. N. (2008). Afet Zararlarını Azaltmada Psikolojinin Önemi. M. Kadıoğlu, & E. Özdamar içinde, Afet Zararlarını Azaltmanın Temel İlkeleri (s. 51-58). Ankara: JICA Türkiye Ofisi Yayınları.

Kukuoğlu, A. (2018). Doğal Afetler Sonrası Yaşanan Travmalar ve Örnek Bir Psikoeğitim Programı. Afet ve Risk Dergisi 1(1), 39-52.

Maunder, R., Hunter, J., Vincent, L., Bennett, J., Peladeau, N., Leszcz, M. (2003). The immediate psychological and occupational impact of the 2003 SARS outbreak in a teaching hospital. CMAJ, 168:1245–1251.

Robertson, E., Hershenfield, K., Grace, S.L., Stewart, D.E. (2004). The psychosocial effects of being quarantined following exposure to SARS: a qualitative study of Toronto health care workers. Can J Psychiatr, 49:403–407.

Wang, C., Pan, R., Wan, X. (2020). Immediate Psychological Responses and Associated Factors during the Initial Stage of the 2019 Coronavirus Disease (COVID-19) Epidemic among the General Population in China. Int J En

viron Res Public Health, 17(5):1729.11

Xiang Y-T, Yang Y, Li W, Zhang L, Zhang Q, Cheung T, et al. Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed. The Lancet Psychiatry. 2020;7 (3):228-9.

Zhang J, Lu H, Zeng H, Zhang S, Du Q, Jiang T, et al. The differential psychological distress of populations affected by the COVID-19 pandemic. Brain, behavior, and immunity. 2020

 

Uzman Klinik Psikolog Hatice Büşra KARA

busra.kara@icloud.com



221 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

BİR İLİŞKİDE SÜREKLİ KENDİ İSTEDİĞİNİ YAPTIRMAK İSTEYEN BİRİYLE NASIL BAŞ EDİLEBİLİR? - 09/06/2022
İletişimde ve ilişkilerde en büyük problemlerden biri de bir tarafın sürekli kendini haklı görmesi ve sürekli her istediğini yaptırmaya çalışmasıdır.
İLİŞKİLERDE KURTARICI ROLE SAHİP OLMAK - 30/05/2022
Kurtarıcı olmak senin kendi sorumluluğunda olmamasına rağmen karşıdakinin her şeyiyle ilgili kendini sorumlu hissetmen yada onun sana bunu yüklemesidir.
OKUL ÖNCESİ DÖNEMİ ÇOCUKLARA CİNSEL EĞİTİM - 25/04/2022
Çocukların kendi fiziksel özellikleri hakkında bilgi vermek, karşı cinsten hangi açılardan farklı olduğunu aktarmak, iyi ve kötü dokunuşları ayırt edebilmesini öğretmek gerekir.
SUÇLULUK DUYGUSU - 07/04/2022
Eğer ortada bir hata varsa, suç işlendiyse veya haksızlık yapıldıysa o zaman yaşanan suçluluk duygusu çok insani ve olması gereken bir duygudur. Suçluluk duygusu olaya bağlı olarak yeri ve zamanında yaşandığında zararlı bir duygu olmamaktadır.
HAYIR DİYEMEMEK NASIL İLETİŞİM VE İLİŞKİ SORUNLARI YARATIR? - 25/03/2022
Bir insan karşısındaki kişiye hayır diyemiyorsa öncelikle neden hayır diyemediğini bulması gerekmektedir. Bu durumda ya bir beklenti vardır ya da o kişiyle ilgili korkup kaygılanılan bir şey vardır.
İNSANLARIN BİRBİRİNE BENZEYEN VE İSTENMEYEN KİŞİLERİ DÖNGÜ OLARAK HAYATINA ÇEKMESİNİN NEDENLERİ - 18/02/2022
İlişkilerde her zaman bir denge olmalı, bazen biri idare ederken bazen de diğeri idare etmelidir. Bir ilişkide sürekli aynı kişi alttan alıyorsa veya idare ediyorsa orada bir sorun var demektir.
İLİŞKİDE DEĞERSİZ HİSSETMEYE NEDEN OLAN DAVRANIŞLAR - 11/02/2022
Değersizlik duygusunu her insan hissedebilmektedir. Bunun cinsiyet, yaş, sosyoekonomik durum vs. gibi etkenleri bulunmamaktadır.
BİLİŞSEL ÇARPITMALAR - 21/01/2022
Bilişsel çarpıtmalar, bireyin duygularını ve bununla bağlantılı fizyolojik ve davranışsal tepkilerini etkileyen, herhangi bir durum değil, o duruma ilişkin kişinin yaptığı yorumlardır.
EKONOMİK KRİZ VE İNSANLARA ETKİLERİ - 16/01/2022
Ekonomide yaşanan krizlerin toplumlar üzerindeki temel sosyoekonomik etkileri gelirin azalması, işsizlik ve bunların sonucu olarak yaşam standartlarının olumsuz yönde değişmesi,sosyal sınıflar arasındaki gelir eşitsizliğinin ve yoksulluğun artmasıdır
 Devamı